1. Vì sao trì hoãn trở thành “kẻ ngáng đường” trong đời sống hiện đại?
Khi “hiệu suất” là điều cần ưu tiên, và “trì hoãn” trở thành kẻ ngáng đường.
Trong đời sống hiện đại – nơi hiệu suất cá nhân được xem là thước đo thành công – trì hoãn thường bị gán cho những nhãn mác tiêu cực: lười biếng, thiếu tập trung, thiếu trách nhiệm, chúng ta dễ cảm thấy tội lỗi khi không hoàn thành kế hoạch đã đề ra, khi để một công việc kéo dài mãi chưa làm xong, hoặc khi biết mình nên hành động nhưng vẫn cứ “lảng tránh”. Và rồi, cái vòng luẩn quẩn cứ tiếp diễn: trì hoãn – tự trách – cố gắng – lại trì hoãn.
Biểu hiện của trì hoãn có thể rất tinh vi, như:
- Luôn bận rộn với những việc “nhỏ” để né tránh việc quan trọng.
- Dành hàng giờ lên kế hoạch, học thêm, chuẩn bị – mà chưa bao giờ bắt đầu.
- Dễ bị xao nhãng bởi mạng xã hội, tin tức, việc nhà, người khác.
- Trì hoãn bằng cách “tự an ủi” rằng mình cần thêm thời gian để hoàn hảo hơn.
- Biết rõ mình cần làm gì, nhưng cảm thấy “nặng”, “ngán” hoặc “sợ” mỗi khi bắt tay vào.
Tuy nhiên, tin vui là…
2. Bản chất của trì hoãn: một biểu hiện tâm lý, không phải tính cách
Những biểu hiện trên không có nghĩa là bạn “có vấn đề”. Chúng chỉ cho thấy – bên trong bạn đang có điều gì đó chưa rõ ràng. Vậy nên chúng ta cần nhìn cho đúng: bạn không là “người trì hoãn”, bạn chỉ đang trì hoãn một điều gì đó.
Việc này nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực ra mang lại một bước ngoặt trong cách bạn nhìn chính mình. Khi bạn ngừng đồng nhất bản thân với hành vi trì hoãn, bạn có thể quan sát nó như một biểu hiện, thay vì là một lỗi cần sửa. Điều này có nghĩa là sao? Trì hoãn không phản ánh giá trị của bạn. Nó chỉ phản ánh biểu hiện của bạn tại thời điểm đó.
3. Gốc rễ của trì hoãn: trạng thái mâu thuẫn nội tâm (Inner Conflict)
Phần lớn thời gian, ta không trì hoãn vì lười biếng hay thiếu năng lực. Ta trì hoãn vì chưa thật sự đưa ra quyết định. Hãy soi chiếu thật kỹ vào biểu hiện trì hoãn. Chúng ta sẽ thấy:
Ở cùng một thời điểm, có nhiều luồng suy nghĩ/ cảm xúc/ năng lượng khác nhau đang xuất hiện (hình minh họa trên).
Mỗi luồng đó có một nhu cầu khác nhau cần được biểu hiện → thúc đẩy bạn đi theo nhiều hướng khác nhau thay vì làm theo điều bạn muốn về mặt ý chí. Live in Flow gọi đây là trạng thái Inner Conflict (mâu thuẫn nội tâm). Bạn có thể tìm đọc một ví dụ cụ thể về mâu thuẫn nội tâm ở bài viết này nha.
Vấn đề không nằm ở Inner Conflict mà vấn đề là mình không ý thức được trạng thái này một cách rõ ràng.
Một quyết định thật sự thường đi kèm sự rõ ràng, đơn giản, và giải phóng năng lượng hành động. Nhưng khi ta còn lưỡng lự – vì lo sợ, vì xung đột bên trong, vì chưa thực sự kết nối với mục tiêu – thì trì hoãn xảy ra như một phản xạ tự vệ.
Vậy nên, quyết định này không được đưa ra từ ý chí đúng hay sai mà cần tới từ sự rõ ràng nội tại của mình.
Vượt qua trì hoãn bền vững với 9 bước từ Live in Flow
1. Bắt đầu từ sự rõ ràng nội tại
Sự rõ ràng không đến từ việc “nghĩ thêm” hay “tìm kiếm thêm”, mà đó là quá trình quay trở về nhìn lại mình. Cụ thể như sau:
4 BƯỚC TỈNH TÁO
- Ý thức trạng thái của mình.
Dễ nhất là trạng thái của cơ thể, có thể sẽ có chỗ căng, gấp, hồi hộp, nóng lòng, sốt xắng, lo âu,… - Dừng lại thay vì cố đánh bại sự trì hoãn.
Dừng lại nghĩa là – ngừng nghĩ về việc cần làm, ngừng tiếp xúc với việc đang làm và cả những thứ có thể gây xao nhãng ở hiện tại, ngừng tìm kiếm giải pháp, v…v… Đúng nghĩa là dừng lại. - Duy trì tiếp xúc với trạng thái của cơ thể.
Đây là bước rất quan trọng, mình vẫn không làm gì, chỉ cần tiếp xúc với trạng thái của cơ thể, 1-3 phút hoặc 5-10 phút hoặc 15-20 phút tùy vào khả năng của mỗi người. Tiếp xúc – nghĩa là quan sát, nhận biết bất kỳ trạng thái nào đang được biểu hiện trên cơ thể. - Nếu khó, mọi người chỉ cần để ý đến hơi thở của mình hoặc đi làm việc tay chân nào đó và để ý trọn vẹn đến động tác tay chân của mình (như uống nước, đi bộ, tưới cây, sắp xếp lại bàn làm việc,…)
4 bước trên giúp cho sự tỉnh táo quay trở lại với tụi mình. Khi tỉnh táo rồi thì mọi sự sẽ nằm trong tay bạn. Giờ thì điều mình có thể làm là:
5 BƯỚC KẾT NỐI & RA QUYẾT ĐỊNH.
- Viết xuống một cách tự do: “Cái gì đang diễn ra trong mình vậy”?
- Nhớ viết cho đã tay, cho nhẹ hết cái đầu, nheng.
- Rồi thì hỏi xem: “Nhu cầu của từng phần này là gì?”
- Hỏi để rõ biết, để hiểu, không nhất thiết phải chiều theo.
- Giờ là lúc bạn thể hiện vai trò của một người Leader cho đời mình: “Quyết định của mình là?”
Khi trả lời được những câu hỏi ấy, bạn không còn hành động vì bị “thúc ép phải hiệu quả” – mà vì bạn chọn trong sự tỉnh táo và công bằng với mình. Mình có thể tóm tắt 9 bước trên với hình ảnh sau:
2. Xây dựng lối sống Flow-based – giải pháp nuôi dưỡng sự rõ ràng nội tại
Tinh thần mà Live in Flow mời gọi mọi người là:
Rõ ràng hay trì hoãn đơn giản là những trạng thái hay biểu hiện. Mà đã là trạng thái thì sẽ thay đổi vì nó mang tính chất hữu cơ. Tin vui là – hễ cái gì có tính chất hữu cơ thì mình đều có thể nuôi dưỡng được. Đơn giản hóa thì có 2 hoạt động để thực tập mỗi ngày như sau.
Chăm sóc phẩm chất của “sự rõ ràng“
Sự rõ ràng nội tại được nuôi lớn lên từ việc thực tập nhận diện đơn thuần – tiếp xúc trực tiếp – và trọn vẹn với từng điều mình làm, có nhiều không gian cho sự tĩnh lặng, ngồi yên. Mọi người có thể tham khảo kỹ hơn ở bài viết về Flow Based ở đây.
Cuộc hẹn với những “người bạn khó khăn”
Mọi người nhớ các mũi tên ở hình mình họa không? Đó có thể là nỗi sợ, nỗi lo, nhu cầu được nhìn thấy, nhu cầu được yêu thương, nhu cầu được công nhận,…
- Đừng chối bỏ những người bạn đó.
- Đừng để các bạn ấy dẫn dắt hành vi của mình.
- Cũng đừng nuông chiều bằng cách cung cấp cho các bạn ấy những điều kiện để thỏa mãn, lấp đầy.
Dưới mỗi bạn là một kho tàng. Hành trình xây dựng mối quan hệ lành mạnh với các bạn này cũng là một hành trình phát triển năng lực leadership đầy cảm hứng của mình. Live in Flow mời gọi mọi người như sau:
- Sổ danh bạ.
Mỗi lần mà mình phát hiện, hay nhận ra các bạn này thì hãy viết tên, “thông tin” của các bạn ấy xuống để khỏi quên mất nhau. Ví dụ: nhu cầu được khen, muốn mình liên tục kiểm tra xem đã có bao nhiêu người thả tim. - Đặt lịch hẹn.
Đúng nghĩa đen của đặt lịch hẹn: mở google calendar lên, đặt giờ, để tên người nhận, địa điểm,… Hãy chọn một giờ cố định trong ngày, mỗi lần hẹn 1 bạn thôi, thời lượng thì chỉ nên bắt đầu từ 5 phút là được. Quan trọng là đều. - Cuộc hẹn.
Khi hẹn thì mọi người có thể làm như hướng dẫn từ 4 bước tỉnh táo và 5 bước kết nối ở trên. Lưu ý quan trọng – đừng đặt kỳ vọng, mục tiêu ở đây, ngồi chơi thôi nhen. - Làm đều và chủ động.
Nghĩa là mình không làm tùy hứng. Ví dụ như bạn quản lý một team 5 người thì bạn không thể tùy hứng họp 1-1 với team member được. Vì như vậy khó tạo được sự tin tưởng, an toàn và tôn trọng lắm.
3. Tóm lại, trì hoãn là tiếng chuông nhắc nhở để quay về thấu hiểu bản thân
Trì hoãn không sai – đó chỉ là lời nhắn từ bên trong.
Lần tới khi bạn trì hoãn, hãy đừng vội trách bản thân. Hãy xem đó là một lời nhắn – có thể đến từ nỗi sợ, từ sự chưa rõ ràng, hay từ một giá trị sâu bên trong đang bị bỏ quên. Hãy hỏi:
Và biết đâu, thay vì chống lại trì hoãn, bạn sẽ bước cùng nó – để hiểu rõ hơn, thương mình hơn, và hành động chính xác hơn. Khi ứng dụng vào thực tế, nếu chỗ nào chưa rõ, chưa hiệu quả, mong bạn đừng ngần ngại ngồi lại cùng tụi mình tại CLARITY SESSION. Tụi mình sẽ cùng tìm hướng ra.
Đừng quên đăng ký theo dõi kênh để cập nhật những bài viết mới nhất, và thông tin về các chương trình dành cho cộng đồng hằng tháng – nơi những hành trình chuyển đổi bắt đầu, bạn nhé!
Mong bạn thông suốt, thong dong.
Trì hoãn không phản ánh giá trị của bạn. Nó chỉ phản ánh biểu hiện của bạn tại thời điểm đó. Trì hoãn không sai – đó chỉ là lời nhắn từ bên trong.
Live in Flow