Mình sẽ nỗ lực để viết bài này thật đơn giản và dễ hiểu. Nhưng mình ý thức là sức mình hạn chế. Nên nhờ mọi người tương trợ mình bằng cách: trong quá trình đọc nếu có chỗ nào vẫn còn chưa đơn giản và dễ hiểu dưới góc nhìn của mọi người thì hãy nhắn cho mình biết nhé)
1. Khi cuộc sống là một dòng chảy tự nhiên và bất tận
Đúng thế, cuộc sống là một dòng chảy.
- Dòng thời gian trôi ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm.
- Dòng không gian trôi theo tiến trình sinh – trụ – hoại – diệt rồi lại sinh.
- Cảm xúc của bạn đến, ở lại, ra đi rồi lại đến.
- Cơ thể của mình cũng từ không mà thành có, từ nhỏ mà thành lớn, từ lớn mà thành già, từ già rồi cũng ẩn tàng.
- Mặt trời, mặt trăng mọc rồi lặn, rồi lại mọc và lặn.
- Mỗi ngày mình vẫn thức dậy,… (thời gian đi qua mình), rồi đi ngủ.
- …
Dù có ý thức được điều này này hay không, dù có muốn hay không thì mình vẫn là một phần trong dòng chảy cuộc sống. Dòng sông cuộc sống vẫn trôi nhẹ nhàng, bền bỉ, không ngừng nghỉ.
Mình không kiểm soát được, cũng không tách được ra khỏi dòng chảy cuộc sống.
Đó là sự thật hiển nhiên.
Nhưng quay lại biểu hiện thực tế, nhiều lúc chúng ta thấy mình như đang rời ra khỏi dòng chảy cuộc sống hoặc khát khao kiểm soát nó. Đó là lúc ta thấy:
- Dù chuyện đã qua từ lâu nhưng mình vẫn còn trăn trở, suy tư, hối tiếc, dằn vặt.
- Dù chuyện vẫn chưa tới nhưng mình cứ phỏng đoán, tìm kiếm, muốn nắm bắt.
- Dù là chuyện của người nhưng mình vẫn muốn phải theo ý của mình.
- Dù là thời gian nghỉ ngơi nhưng tâm trí, cơ thể vẫn không yên.
- Một lời nói ở đâu đâu mà cũng có thể làm hỏng mất một ngày của mình.
- Biết là đôi khi thật vô ích nhưng vẫn kẹt cùng thế giới của cái điện thoại.
- Biết là cần xông xáo nhưng vẫn thấy chán chường.
- Biết là cần làm mà vẫn sợ, vẫn lười.
- Không hiểu vì sao mà lại thấy trống rỗng, mông lung.
Như cánh lục bình trên sông, lúc thì mình bị kẹt lại, lúc thì mình bị cuốn trôi.
2. Mình không kiểm soát được, cũng không tách được ra khỏi dòng chảy cuộc sống
Đó là sự thật hiển nhiên.
Nhưng quay lại biểu hiện thực tế, nhiều lúc chúng ta thấy mình như đang rời ra khỏi dòng chảy cuộc sống hoặc khát khao kiểm soát nó. Đó là lúc ta thấy:
- Dù chuyện đã qua từ lâu nhưng mình vẫn còn trăn trở, suy tư, hối tiếc, dằn vặt.
- Dù chuyện vẫn chưa tới nhưng mình cứ phỏng đoán, tìm kiếm, muốn nắm bắt.
- Dù là chuyện của người nhưng mình vẫn muốn phải theo ý của mình.
- Dù là thời gian nghỉ ngơi nhưng tâm trí, cơ thể vẫn không yên.
- Một lời nói ở đâu đâu mà cũng có thể làm hỏng mất một ngày của mình.
- Biết là đôi khi thật vô ích nhưng vẫn kẹt cùng thế giới của cái điện thoại.
- Biết là cần xông xáo nhưng vẫn thấy chán chường.
- Biết là cần làm mà vẫn sợ, vẫn lười.
- Không hiểu vì sao mà lại thấy trống rỗng, mông lung.
Như cánh lục bình trên sông, lúc thì mình bị kẹt lại, lúc thì mình bị cuốn trôi.
3. Vì sao chúng ta thường cảm thấy bị “kẹt lại” hoặc bị “cuốn trôi”?
Bị kẹt lại vì
Dính mắc với những ý niệm, định nghĩa, nguyên tắc.
- Là người thì phải như thế này
- Là đàn ông, phụ nữ, trẻ em thì phải như thế kia
- Tốt là như vầy, xấu là như kia
- Thế này là tích cực, thế kia là tiêu cực
- Đi làm thì cần như vậy, đi chơi thì phải như kia
- …
Vì dính vào ý niệm mà mình lấy nó làm một cái khuôn để căn cứ, định hướng cách mình sống. Từ đó nên mới có chuyện đánh giá, phân tích, liên tưởng, phỏng đoán,… Để rồi…
- Vòng vòng với suy nghĩ
- Tiếc nuối quá khứ
- Lo lắng tương lai
- Vùi trong cảm xúc
Và bị cuốn trôi vì
Những năng lượng thúc đẩy hoặc những tác nhân ảnh hưởng mà mình không ý thức được.
- Lao vào ước mơ, thành tựu lớn để chứng minh giá trị
- Bị ám ảnh bởi kết quả, lo lắng dẫn dắt mà quên mất hiện tại
- Chìm trong niềm vui thích nhất thời
- Bị “chiếm sóng” bởi nhiều thông tin, nội dung rời rạc
- …
Tóm lại, mình chưa trôi chảy được với dòng chảy cuộc sống vì 2 điều:
- Kẹt vào các ý niệm, định nghĩa, nguyên tắc sống để nắm bắt và phân biệt.
- Bị cuốn trôi vì chưa ý thức được những tác nhân và năng lượng thúc đẩy mình để mà tỉnh táo lựa chọn.
Vậy nên, lối sống Flow Based là lối ra. Dù có muốn hay không thì mình vẫn là một phần trong dòng chảy cuộc sống.
Live in Flow
1. Flow based – những phẩm chất cốt lõi
Đơn giản là mình sống trọn vẹn, sống 100% với dòng chảy tự nhiên của cuộc đời mà không bị kẹt lại hay dính mắc (engagement & ease). Mong mọi người để ý, lối sống Flow Based KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ:
- Làm việc tùy hứng, bay bay
- Hiệu suất không ổn định
- Làm việc mình thích
- Cố gắng để vào flow
- …
Mà lối sống này đơn giản là một cuộc sống có nhịp điệu, linh hoạt đón nhận sự thay đổi nhưng vẫn nhất quán trong cách mình phản ứng ra bên ngoài nhờ vào sự chú tâm và tiếp xúc trọn vẹn với cuộc sống. Hương vị của lối sống Flow Based có thể là:
- Sự rõ ràng nội tại để biết mình sẽ sống ra sao, làm gì mỗi ngày, đi tới đâu mà không bị ảnh hưởng bởi các tác nhân
- Hành động tự tin, dứt khoát, bền bỉ mà không phụ thuộc vào kết quả
- Cởi mở đón nhận các phản hồi từ bên ngoài
- Dung chứa được những “yếu đuối”, “khổ đau” của bản thân và người khác
- Chất lượng cuộc sống không bị phụ thuộc quá nhiều vào điều kiện mà được quyết định bởi phẩm chất hành động của mình
- Linh hoạt thích nghi với những sự thay đổi
- Tạo ảnh hưởng toàn vẹn lên các khía cạnh của cuộc sống thay vì phải hy sinh hoặc cố gắng cân bằng
- Tự tin nhưng lại khiêm tốn; giàu trách nhiệm với bản thân nhưng sẵn sàng mở lòng nhận giúp đỡ.
- …
Đọc đến đây, tụi mình đừng nghĩ nó xa vời. Thực ra ai trong số chúng ta cũng đã từng trải qua những khoảnh khắc này trong đời. Như là:
- Lúc thảnh thơi ngắm trời mây
- Lúc tận hưởng một bài hát
- Lúc bình yên trọn vẹn bên gia đình
- Lúc lắng nghe được tiếng con tim mình thổn thức về một ước mơ
- Lúc mình đang được làm và sống với điều mình khao khát
- Lúc chứng kiến một “phép màu” giản dị trước mắt mình
Lối sống này đã có sẵn trong tụi mình rồi, mình chỉ cần nuôi nó lớn lên thôi.
2. Nghệ thuật nuôi dưỡng lối sống Flow based bằng sự nhận diện đơn thuần
Chúng ta có thể tìm thấy rất nhiều những mô hình, nghiên cứu, kiến thức về Flow nhưng suy cho cùng ở đây chỉ là tập sống tỉnh thức, dựa trên nền tảng của việc nhận diện đơn thuần, không phân biệt. Nghĩa là cho dù mình hiểu biết các kiến thức uyên thâm, sâu sắc cỡ nào đi chăng nữa, nếu không có khả năng đưa nhận diện đơn thuần vào từng ngày mình sống thì cũng vô nghĩa.
Vậy, nhận diện đơn thuần là nhận diện điều gì?
Có 2 hướng ở đây.
Từ mình đi ra sẽ có:
- Suy nghĩ
- Lời nói
- Hành động
Khi tiếp nhận từ môi trường thì mình sẽ có:
- (Mắt) thấy → hình ảnh
- (Tai) nghe → âm thanh
- (Mũi ngửi → mùi hương
- (Lưỡi) nếm → vị
- (Da) tiếp xúc → xúc chạm
- (Tư tưởng) ý nghĩ → phân biệt/ nhận xét/ đánh giá/ so sánh
Nhận diện đơn thuần ra sao?
Thực tập nhận diện đơn thuần rất đơn giản. Chỉ là:
- Tập dừng lại (PAUSE) trước khi ra quyết định/ phản ứng
- Ý thức điều đang diễn ra (mình đang nghĩ gì/ đang muốn nói gì/ đang muốn làm gì/ đang thấy gì/ đang nghe gì/ …)
- Nhận diện đơn thuần mà không phân biệt (diễn dịch, đối chiếu, phân tích, so sánh, tìm hiểu, …). Ví dụ: thấy mình có suy nghĩ “ngủ tiếp đi” thì biết là mình có suy nghĩ đó, không có nghĩa là “mình lười”; thấy trăng tròn biết là trăng tròn, đừng vội nghĩ đến ngày xưa chuyện cũ.
- Duy trì tiếp xúc trọn vẹn với đối tượng đó (sống 100%). Nghĩa là: thấy trăng thì ngắm trăng cho trọn vẹn; thấy “lười” thì tiếp xúc với bạn lười cho trọn vẹn thay vì xua đuổi, giải quyết; Khi làm việc thì tiếp xúc với động tác của mình cho trọn vẹn.
- Tự khắc, mình sẽ có quyết định sáng suốt ngay sau đó.
Đây là một cách tiếp cận cuộc sống. Vậy nên, càng thực tập nhiều thì mình sẽ biến Flow Based thành một lối sống tự động của mình.
Mọi người có thể bắt đầu ứng dụng vào những việc đơn giản mỗi ngày như:
- Thời điểm mở mắt đón ngày mới
- Lúc đánh răng, rửa mặt, rửa tay
- Lúc ăn cơm, uống nước
- Lúc chờ thang máy, đi bộ
- Lúc phơi đồ, quét nhà, rửa chén
- Hoặc nếu những việc quá quen thuộc khiến mình khó chú tâm – khó luyện tập nhận diện đơn thuần thì mọi người có thể bắt đầu bằng những hoạt động làm mọi người thấy vui, thấy hứng khởi trong ngày. Mọi người thoải mái lựa chọn.
Live in Flow
Flow based là lối sống tỉnh thức – dựa trên nền tảng của việc nhận diện đơn thuần, không phân biệt. Cho dù mình hiểu biết các kiến thức uyên thâm, sâu sắc cỡ nào đi chăng nữa, nếu không có khả năng đưa nhận diện đơn thuần vào từng ngày mình sống thì cũng vô nghĩa.
3. Thiết kế môi trường sống
Nếu nhận diện đơn thuần là một hành vi nền tảng thì thiết kế môi trường sống chính là chìa khóa hỗ trợ cho lối sống này diễn ra dễ dàng hơn.
Ngày qua ngày, mình sẽ tiếp nhận “thức ăn” từ môi trường thông qua 4 nguồn sau:
- Thức ăn cho dạ dày, cơ thể
(đồ ăn, thức uống, bữa ăn chính, bữa ăn vặt, ăn để sống, ăn vì thèm,…) - Thức ăn cho các giác quan
(là hình ảnh, âm thanh, môi trường như phim ảnh, video, bài viết, âm nhạc, các cuộc nói chuyện với bạn bè, gia đình, …) - Thức ăn cho ước muốn
(cái này thường được kích thích bởi các thông tin mà mình tiếp nhận như quảng cáo, sách, người mình gặp, một khoảnh khắc bất ngờ nào đó,… >> khơi lên nhu cầu hoặc ước muốn của mình – như muốn đi du lịch, muốn mua cái điện thoại, muốn đổi việc, muốn học lên cao hơn, muốn khởi nghiệp, muốn được khen,…) - Thức ăn cho tâm thức
(hình thành nên từ việc chịu ảnh hưởng một cách tự nhiên những góc nhìn, niềm tin, nguyên tắc, quy chuẩn sống của cá nhân và tập thể mà mình ở trong đó – như gia đình, làng xóm, công ty, nhóm bạn, đất nước,… Ví dụ: khi đi làm công sở thì việc dùng nước hoa là điều tất yếu, khi ở trường cấp 3 thì việc đậu đại học là đương nhiên, thất nghiệp là một thất bại,… Những điều này có thể đúng với số đông nhưng không phải là sự thật tuyệt đối.
Chất lượng của 4 nguồn thức ăn này sẽ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống của mình, ảnh hưởng tới mức độ mắc kẹt và bị cuốn trôi của mình trước dòng chảy cuộc sống. Dù không thể tách hoàn toàn khỏi môi trường sống và chắt lọc 100% các loại “thức ăn” nhưng mình có thể lấy lại thế chủ động bằng cách thiết kế lại môi trường sống. Dựa trên 3 điều này:
- BỎ BỚT, không tiếp xúc những thông tin, nguồn “thức ăn” không có ích. Đặc biệt khuyến nghị mọi người để ý mối quan hệ của mình với cái điện thoại.
- Ý THỨC điều mình sắp-đang-đã làm. Hỏi xem “Điều gì đang thúc đẩy mình vậy?”
- NẠP THÊM (vừa đủ để ứng dụng vào thực tế) những “thức ăn” có tính chất nuôi dưỡng.
4. Để “dòng chảy” dẫn lối bạn đến sự thay đổi bền vững
(Mọi người có thể tham khảo thêm về 2 lối sống Trigger Based và Project Based ở đây)
Đọc đến đây bạn cảm thấy thế nào rồi?…
Hãy hít một hơi thật sâu, từ từ cho phép mình thả lỏng một chút.
Nãy giờ chia sẻ rất nhiều, và dù cách làm thì đơn giản nhưng mình tin rằng việc ứng dụng nó vào thực tế không đơn giản. Không phải vì tụi mình không biết cách làm mà vì những lối sống tự động trước đó (Trigger Based, Project Based) quá mạnh, sẽ dễ dàng kéo thắng chúng ta trong mỗi khoảnh khắc cuộc sống.
Lời khuyên chân thành dành cho mọi người là – hãy tìm cho mình thật nhiều nguồn lực hỗ trợ phù hợp như những chất xúc tác tích cực cho một lối sống mới. Nếu bạn thấy kết nối, thấy có điều gì như vừa được mở ra, và mong muốn lấy lại quyền chủ động để thiết kế sự thay đổi bền vững và một cuộc sống trọn vẹn hơn, bạn cho phép mình tận dụng những nguồn lực hỗ trợ thì tụi mình mời bạn ngồi lại cùng CLARITY SESSION – chỉ đơn giản là một buổi lắng nghe và trò chuyện đơn thuần để mình cùng nhìn lại trước khi quyết định đồng hành cùng nhau.
Hãy đăng ký theo dõi kênh để cập nhật những bài viết mới nhất, và thông tin về các chương trình dành cho cộng đồng hằng tháng – nơi những hành trình chuyển đổi bắt đầu.
Một lần nữa, nếu có chỗ nào chưa đơn giản & dễ hiểu để ứng dụng được vào thực tế, nhờ mọi người giúp đỡ bằng cách trao đổi lại với mình nhé.
Cảm ơn mọi người nhiều!
Chúc mọi sự thuận dòng với chúng ta!
Flow based – là sống trọn vẹn, sống 100% với dòng chảy tự nhiên của cuộc đời mà không bị kẹt lại hay dính mắc. Là một lối sống có nhịp điệu, linh hoạt đón nhận sự thay đổi nhưng vẫn nhất quán trong cách mình phản ứng ra bên ngoài nhờ vào sự chú tâm và tiếp xúc trọn vẹn với cuộc sống.
Live in Flow