Làm gì khi đứng trước một bước chuyển lớn?

Cách đi cùng sự bất an để chuyển đổi vững vàng.

Cuối năm 2020 là thời điểm mà mình chốt hạ cho quyết định ngừng Corporate để làm Coaching.
Không nhìn lui nữa.

Nếu anh chị em từng đứng trước một bước chuyển lớn (transition) về mặt sự nghiệp thì có thể hiểu rằng: việc cứ nhìn lui nhìn tới, nhìn sang trái nhìn sang phải, nhìn loanh quanh khiến mình tốn rất nhiều thời gian mà chẳng mang lại chút hiệu quả nào. Chất lượng việc hiện tại không còn trọn vẹn và chất lượng cho việc trước mắt cũng chưa được gì. Vậy nên việc “chốt hạ” ở trên làm mình khỏe hơn nhiều. Ok, chuyện bây giờ chỉ là mình sẽ làm gì tiếp theo thôi.

Vấn đề là, khi nhìn tới phía trước thì lại thấy quá nhiều thứ, mà cái nào cũng không chắc chắn hết (ở tương lai thì lấy gì mà chắc). Việc tiếp xúc với nhiều điều không chắc chắn một cách thường xuyên ở thời đó khiến mình hoang mang. Mình thấy bản thân mình như đang ở trong hình ảnh thế này:

  • “Tôi muốn tự do tung bay, sau một hồi đấu tranh thì giờ tôi cũng bước ra khỏi cái lồng, nhưng khi đứng trước vực núi cao vút để chuẩn bị bay vào bầu trời tự do thì lại quá sợ hãi, vì bầu trời không có gì chắc chắn để tôi bám vào, mà ở dưới là vực sâu, té thì chỉ có 1 cái kết tên là đau thương thôi, gió thì ngày càng mạnh, cửa lồng thì đã đóng, muốn quay vào cũng không được. Giờ chỉ còn nước kiếm cái lồng khác, “có vẻ tự do hơn” mà chui vào.”

Woa, tại sao một quyết định có vẻ là đúng đắn mà lại khiến mình bất an đến vậy?

1. Vì sao sự bất an luôn xuất hiện trước mỗi bước chuyển lớn?

Bởi vì cái giá của một sự chuyển đổi chính là sự ổn định quen thuộc nơi môi trường cũ.

Sự ổn định này giống như lực hút của trái đất, mình có thể nhấc chân lên hoặc nhảy lên nhưng rồi cũng quay trở về mặt đất mà thôi. Hễ có một tín hiệu về chuyện rời cái quen thuộc đến cái chưa rõ ràng thì chế độ sinh tồn trong não bộ của chúng ta được kích hoạt. Một cách mạnh mẽ, nó sẽ thúc đẩy chúng ta suy nghĩ, tưởng tượng, lên kế hoạch với nhu cầu quản trị rủi ro để tìm kiếm lại trạng thái chắc chắn, an toàn.

Đó là một nhu cầu hoàn toàn hợp lý.
Chỉ có vài điều bất hợp lý như sau:

  1. Khi rơi vào trạng thái suy nghĩ quá nhiều thì khả năng rất cao cái đối tượng của suy nghĩ sẽ hướng tới tương lai (công việc mới trông ra sao, mình có kiếm được tiền không, người ta sẽ đón nhận mình như thế nào,…), mà tương lai thì luôn bất định?! Vậy nên công cuộc tìm kiếm sự ổn định dựa trên việc suy nghĩ về tương lai sẽ mang lại cho mình một tác dụng hoàn toàn trái ngược.
  2. Khi suy nghĩ diễn ra nhiều thì cũng là lúc cảm xúc xuất hiện nhiều & liên tục, trong khi chúng ta chưa có nhiều hành động trong thực tế. Trạng thái quá tải suy nghĩ & cảm xúc khiến chúng ta ngày càng bị rối, sự sáng suốt ngày càng thấp, dẫn đến “phẩm chất” ra quyết định, lên kế hoạch và thực thi cũng bị ảnh hưởng.
  3. Hai trạng thái trên kéo dài sẽ ảnh hưởng ngược lại đến chất lượng cuộc sống hiện tại của mình – dễ khiến mình mất tự tin vào bản thân, mà tự tin đã giảm thì khả năng để bước vào một sự thay đổi lớn cũng theo đó mà tụt dốc.

Vậy, trước một bước chuyển lớn, đối tượng mình rất cần để ý chính là SỰ AN TOÀN (CHẾ ĐỘ SINH TỒN) này.

Làm gì khi đứng trước một bước chuyển lớn - sự tĩnh lặng và rõ ràng

2. Học cách làm bạn với nhu cầu “An toàn” thay vì để nó dẫn dắt

Tất nhiên, nếu chúng ta bất chấp nhu cầu an toàn trên mà thay đổi thì cơ hội để cho sự thay đổi này được trở nên bền vững là không cao. Vì quá trình thay đổi của chúng ta sẽ liên tục bị người bạn “An Toàn” thách thức.

Ngược lại, việc chúng ta để tâm quá nhiều vào nhu cầu an toàn, đến mức “chiều chuộng” nó thì cũng không giúp chúng ta tạo ra được một bước chuyển dứt khoát.

Vậy, chiều chuộng có thể là gì?

  • Tôi cần tiền >> Tôi sẽ kiếm tiền trước khi chuyển.
  • Tôi cần học cái này >> Tôi sẽ học cái đó trước khi chuyển.
  • Tôi cần thời gian suy nghĩ thêm >> Tôi sẽ chờ.

Hãy cẩn thận, đó có thể chỉ là logic của người bạn “An Toàn”, chưa chắc logic đó đã hợp lý. Và thậm chí, nếu bạn đáp ứng được điều kiện trên thì cũng chưa chắc bạn này sẽ không đưa thêm điều kiện khác.

Điều kiện của sự an toàn có thể giúp cho bạn cảm thấy an toàn trong một thời điểm, nhưng nếu bám vào điều kiện của sự an toàn, bạn sẽ rơi vào vòng xoáy không hồi kết, không lối ra.

Thay vì cố gắng loại bỏ sự bất an, mình cần học cách đi cùng nó.

3. Cách chuyển hóa sự bất an thành nguồn lực để bước tiếp

Vậy nếu không bám vào điều kiện của sự an toàn thì mình sẽ bám vào đâu? Và đây chính là lúc vai trò của năng lực lãnh đạo tự thân sẽ bắt đầu phát huy tác dụng.

Hãy luôn nhớ: não luôn ưu tiên cái QUEN hơn cái ĐÚNG. Vậy nên, có 2 đối tượng để mình tập trung ở đây:

  1. Chăm sóc trực tiếp cho trạng thái bất an >> Đưa trạng thái tinh thần về sự ổn định.
    Sự tĩnh lặng chính là chất xúc tác quan trọng nhất để giúp chăm sóc sự bất an, sớm đưa tinh thần của mình trở về trạng thái vững vàng ngay giữa những sự bất định của cuộc sống. Bởi vì dù trong hoàn cảnh nào thì sự bất định cũng là một sự thật không thể khác của cuộc sống, chúng ta không thể dùng sức mạnh ý chí để kiểm soát các điều kiện ngoại cảnh. Giống như một người đi trên dây, việc của người này là chấp nhận luật chơi và đi trên dây sao cho thật khéo. Càng suy nghĩ nhiều, càng nhiều cảm xúc thì càng khiến người chơi mất tập trung. Tĩnh lặng là chìa khóa chiến thắng.

    Tĩnh lặng không nhất thiết là ngồi trong im lặng, tĩnh lặng là sự vắng mặt của những suy tư rối rắm về tương lai, quá khứ, và đưa sự chú ý vào từng việc mình làm. Như người đi dây, đưa sự chú ý vào từng bước chân, chứ không nhắm mắt hay nhìn ra xa. Nói cho đơn giản, trong mỗi ngày sống thì mình tập làm 1 việc 1 lúc cho trọn vẹn. Phơi đồ, quét nhà, rửa chén, chờ thang máy, nấu ăn, đi bộ, làm việc,… Những điều có vẻ chưa liên đới trực tiếp đến sự chuyển đổi trên nhưng nếu được mình tận hưởng cho trọn thì lại là một cái bệ phóng vững chắc để mình bật nhảy khỏi “lực hút trái đất”.

    Ngoài ra, hãy bảo vệ cái não của mình. Đừng vội nạp thêm thông tin liên quan đến sự chuyển đổi khi mình đang bất an. Khi tinh thần không định tĩnh, thông tin đi vào (dù là tích cực) cũng chỉ làm não của mình rối loạn thêm, từ đó mình lại càng trở nên lo lắng, bất an hơn.
  2. Rõ ràng hóa lộ trình bằng những hành động nhỏ ngay tại hiện tại
    Bất an tới từ sự không rõ ràng. Ngược lại, càng rõ ràng thì càng yên tâm. Cho dù là rõ ra cái lợi thế hay cái bất lợi, điểm tích cực hay tiêu cực thì khi rõ ràng rồi mà không phải đoán mò cũng giúp mình có cơ sở tính toán dễ dàng hơn.

    Vậy cái gì tạo ra sự rõ ràng? Càng làm thì càng rõ. Hãy cứ bắt đầu làm, làm nhỏ, trong nguồn lực có thể, từng chút một. Đừng đợi đến khi được nhận cái tittle đó mình mới làm việc đó, mà ngược lại, túc tắc làm cho đến khi mình trở thành cái tittle đó. Câu hỏi đặt ra ở đây là, liệu rằng bạn có thể “bắt đầu làm, làm nhỏ” không? Và nếu không thì điều gì đang khiến bạn vẫn thấy khó?

Nói đến những giai đoạn chuyển đổi (transitions), Live in Flow có chia sẻ riêng một bài về các hình thái của transitions để bạn có thể có cái nhìn toàn diện và đầy đủ nhất về thực tại của mình. Bạn tìm đọc thêm ở đây nhé.

Khi bên trong mỗi người cất lên tiếng nói của nhu cầu thay đổi thì đó là một khoảnh khắc quan trọng để mà nắm lấy. Nếu bạn đã sẵn sàng nắm lấy khoảnh khắc này và muốn tạo ra một bước chuyển vững vàng, chắc chắn, hãy để Live in Flow đi cùng bạn. Hoặc nếu bạn cần một người lắng nghe để mọi thứ trở nên sáng rõ hơn, mong bạn đừng ngần ngại ngồi cùng CLARITY SESSION – chỉ là một buổi lắng nghe và trò chuyện đơn thuần để mình cùng tháo gỡ.

Bạn có thể đăng ký theo dõi kênh để cập nhật những bài viết mới nhất, và thông tin về các chương trình dành cho cộng đồng hằng tháng – nơi những hành trình chuyển đổi bắt đầu.