CHUYỆN VỀ NHỮNG VÒNG LẶP
Có những khoảnh khắc trong cuộc sống, khi mà mọi thứ lắng xuống đủ lâu, hay lặp lại đủ nhiều, để một câu hỏi xuất hiện – Mình đang làm gì với đời mình vậy?
Có thể là cuối một ngày dài, khi công việc đã xong nhưng đầu vẫn chưa tắt. Có thể là sau một kỳ nghỉ, khi vừa trở lại với nhịp cũ và nhận ra nhịp đó vẫn y nguyên. Có thể là sau một dự án lớn vừa kết thúc, khi cái mệt đã qua nhưng cảm giác vui thì không đến như mình tưởng.
Có khoảnh khắc bạn thấy chân mình vẫn đang chạm đất, mình vẫn đang ngồi trên ghế hay nằm trên giường, nhưng trạng thái bên trong thì chông chênh, mơ hồ, thiếu chắc chắn. Không rõ tại sao, cũng không biết bắt đầu từ đâu để gọi tên nó.
Hay những vòng lặp hành vi, suy nghĩ, cảm xúc:
- Mất đà sau một giai đoạn ổn định.
- Biết mình nên làm gì nhưng không làm được đều.
- Có những thời điểm kết quả khả quan, quyết tâm đủ lớn, rồi đâu đó lại trở về điểm cũ.
- Tự trách rồi tự biện hộ rồi lại tự trách.
Bạn có thấy quen không?
Không phải quen vì hoàn cảnh năm nay giống năm trước, mà là quen theo một nghĩa rất khác: rằng dù bạn đã khác, số năm cũng khác, bối cảnh cũng đã thay đổi, nhưng những pattern (mô thức, khuynh hướng) đó vẫn xuất hiện theo đúng cái cách của chúng.
Vòng lặp khuynh hướng này không đến từ sự thiếu cố gắng, và nó cũng không tự biến mất khi bạn có thêm công cụ, thêm kế hoạch, hay thêm sự quyết tâm. Nó lặp lại vì có một thứ đang vận hành bên dưới, ổn định và nhất quán hơn bất kỳ kế hoạch nào bạn đặt ra. Live in Flow gọi đó là Inner Blocker.
Và khi bạn nhận ra vòng lặp ấy, mong bạn đừng vội tìm câu trả lời mà chỉ cần dừng lại – nhìn thật trước khi tiếp tục.
1. Nhận diện thực tại – điểm tựa cho những nỗ lực đúng đắn
Dừng lại và nhìn thật là nhìn điều gì?
Không phải nhìn kế hoạch hay mục tiêu trên giấy, mà là quan sát trung thực về những gì đang diễn ra trong thực tế của bạn.
Hầu hết chúng ta đánh giá bản thân qua kết quả như chuyện đạt được hay chưa đạt được, xong hay chưa xong, hơn hay kém so với kỳ vọng. Nhưng kết quả chỉ là một lát cắt. Nhìn vào kết quả đơn thuần mà không nhìn vào toàn bộ bức tranh thì thiếu công bằng với chính mình, thiếu chiều sâu để thực sự hiểu mình đang ở đâu, và thiếu sự rõ ràng để biết mình cần gì tiếp theo.
Đó là lý do Live in Flow mời bạn nhìn lại bằng 4 câu hỏi, không phải 1.
- Kết quả và tiến trình cho bạn thấy hiệu quả biểu hiện ra bên ngoài.
Bạn đang ở đâu trên hành trình của mình? Đang hướng tới điều gì? Nhịp độ và tốc độ đang như thế nào so với những gì bạn kỳ vọng?… - Trải nghiệm sống cho bạn thấy chất lượng sống của mình khi đi trên con đường đến kết quả này.
Bạn đang trông ra sao trên tiến trình đó? Chất lượng sống của bạn đang như thế nào? Hành vi và thói quen dạo gần đây? Trạng thái sức khỏe thể chất và tinh thần? Chất lượng các mối quan hệ? Khả năng tận hưởng những niềm vui đơn giản xung quanh, sở thích, thể thao, thiên nhiên? - Mối quan hệ với chính mình cho bạn thấy rõ và sâu hơn những điều đang hỗ trợ và cản trở chính bạn trên đường đi.
Khi thấy mình đang có kết quả đó, đang đi về hướng đó, đang có trải nghiệm sống đó, bạn đối xử với chính mình như thế nào? - Khuynh hướng phản ứng cho bạn thấy cơ chế tự động đang vận hành bên dưới, thứ thực sự đang định hình hành vi của bạn mỗi ngày.
Khi có vấn đề, khi gặp chuyện, phản ứng tự nhiên của bạn là gì? Và khuynh hướng đó thường đưa bạn đến đâu?
4 chiều này cùng nhau phản ánh điều mà một con số kết quả không bao giờ nói được: chất lượng sống, phẩm chất sống, và cách sống của một người.
Nhìn mình bằng cả bốn chiều đó không phải để phán xét, mà là để hiểu và thương, nhìn mình bằng con mắt của người thực sự muốn giúp mình, không phải bằng con mắt của người đang chấm điểm. Bây giờ, tụi mình mời bạn nhìn sâu thêm một chút về một thứ đang vận hành bên dưới 4 phương diện ấy.
2. Nhận diện inner blocker – điểm tựa cho sự thay đổi bền vững
Nếu sự thay đổi bạn mong đợi chưa diễn ra bền vững, có thể bạn đang có một Inner Blocker nào đó xuất hiện ở đây.
Inner Blocker không phải là một thứ duy nhất. Nó có thể thuộc nhiều nhóm khác nhau, và mỗi nhóm có cách tác động riêng, thường đủ tinh tế để bạn không nhận ra cho đến khi nhìn lại.
- Niềm tin và góc nhìn cốt lõi.
Đây là những câu chuyện bạn đã kể về bản thân và thế giới từ rất lâu, đến mức chúng không còn là niềm tin nữa mà trở thành thực tế. Mình không giỏi về tài chính. Mình cần phải tự lo mọi thứ. Nếu mình không làm thì không ai làm. Người thành công là người không ngừng nghỉ. Những niềm tin này không xuất hiện như một suy nghĩ rõ ràng. Chúng xuất hiện như những quyết định tự nhiên: không dám đặt mục tiêu lớn, không nhờ người khác giúp, không cho phép mình nghỉ ngơi mà không cảm thấy tội lỗi. Trong công việc, chúng có thể biểu hiện qua việc liên tục overcommit rồi kiệt sức. Trong mối quan hệ, qua việc giữ khoảng cách hoặc ngược lại, quá phụ thuộc vào sự công nhận của người khác. - Thói quen bản năng từ quá khứ.
Có những cơ chế ứng phó bạn đã phát triển từ rất lâu vì chúng từng giúp ích. Kiểm soát mọi thứ vì hồi nhỏ môi trường xung quanh không đủ an toàn. Làm hài lòng người khác trước vì đó là cách duy nhất để được chấp nhận. Tránh né xung đột vì xung đột từng có hậu quả nặng nề. Những thói quen đó từng là giải pháp. Nhưng chúng vẫn đang vận hành trong một bối cảnh hoàn toàn khác, như một phần mềm cũ chạy trên hệ thống mới, không tương thích nhưng chưa được gỡ ra. Biểu hiện trong đời sống hàng ngày có thể là cách bạn tiêu tiền khi căng thẳng, cách bạn phản ứng khi bị phê bình, cách bạn đối xử với bản thân khi mắc lỗi. - Khuynh hướng tư duy lặp lại.
Đây là những dòng suy nghĩ chạy tự động, quen đến mức bạn không còn nhận ra đó là suy nghĩ nữa mà tưởng đó là sự thật. Chắc mình không phù hợp với việc này. Người ta sẽ nghĩ gì nếu mình thất bại. Làm gì cũng vô ích thôi. Cứ chờ đúng thời điểm đã. Những khuynh hướng này không to tiếng. Chúng thì thầm. Và chính vì thì thầm nên chúng ảnh hưởng nhiều hơn những thứ to tiếng. Trong công việc, chúng có thể là lý do bạn trì hoãn bắt đầu dù đã sẵn sàng. Trong mối quan hệ, chúng có thể là thứ khiến bạn giữ lại những điều muốn nói. - Nhu cầu bản năng sinh tồn.
Đây là lớp sâu nhất và ít được nhận ra nhất. Nhu cầu được an toàn, được yêu thương, được nhìn thấy, được công nhận, được kiểm soát. Những nhu cầu này không sai, chúng là một phần căn bản của con người. Nhưng khi chúng chưa được đáp ứng đủ, hoặc khi bạn không ý thức được chúng đang vận hành, chúng sẽ tự tìm cách được thỏa mãn theo những con đường không phải lúc nào cũng phục vụ tốt cho bạn. Mua sắm khi cảm thấy thiếu thốn bên trong. Làm việc quá mức để chứng minh giá trị. Né tránh những quyết định quan trọng vì sợ mất đi sự an toàn đang có. Tìm kiếm sự xác nhận liên tục từ người khác thay vì từ bên trong.
Điểm chung của tất cả những nhóm này là chúng vận hành dưới ngưỡng ý thức. Bạn không quyết định để chúng ở đó, và bạn không thể đơn giản quyết định để chúng rời đi. Nhưng khi bạn có đủ không gian tĩnh lặng và chất lượng để nhìn vào, bạn bắt đầu thấy được mặt của chúng. Và đó là lúc mọi thứ bắt đầu có thể thay đổi. Sự thay đổi bền vững sẽ bắt đầu từ đây.
Cảm ơn bạn đã đọc đến đây. Tụi mình có chia sẻ hướng tiếp cận mỗi khi bạn rơi vào những vòng lặp khuynh hướng ấy kỹ hơn ở đây. Bạn có thể tìm đọc thêm nhé.
Nhìn mình bằng cả 4 chiều sẽ cùng nhau phản ánh điều mà một con số kết quả không bao giờ nói được: chất lượng sống, phẩm chất sống, và cách sống của một người. Bên dưới đó là inner blocker luôn vận hành dưới ngưỡng ý thức – bạn không quyết định để chúng ở đó, và bạn không thể đơn giản quyết định để chúng rời đi.
Live in Flow